Aynı sağlıklı menü, farklı işlenme: kilo değişir mi?

İki menü de sağlıklı beslenme rehberine uygun. Tek fark işlenme düzeyi. Sonuç aynı olur mu?
Nature Medicine'de 2025'te yayımlanan randomize çapraz çalışmada, fazla kilolu 55 yetişkin az işlenmiş ve ultra-işlenmiş menüleri 8'er hafta sırayla yedi. İki menüde de kilo azaldı: az işlenmiş menüde ortalama kayıp %2,06, ultra-işlenmiş menüde %1,05 oldu. Az işlenmiş menüde yağ kütlesi ve trigliserit daha çok düştü; LDL kolesterol ise ultra-işlenmiş menüde daha düşüktü.
Sadece ne yediğimiz mi önemli?
Beslenme rehberleri besin gruplarına bakar. Peki rehbere uyan bir menünün ultra-işlenmiş ya da az işlenmiş olması fark yaratır mı?
Çalışma nasıl kuruldu?
İngiltere'de fazla kilolu 55 yetişkin, iki menüyü 8'er hafta sırayla yedi. İki menü de Eatwell rehberine uygundu; yemekler eve teslim edildi.
Kaynak/not: Randomize çapraz beslenme çalışması · Kaynak: Dicken ve ark., Nature Medicine, 2025
İkisinde de kilo azaldı
%2,06 — Az işlenmiş menüde ortalama kilo kaybı; ultra-işlenmiş menüde %1,05 (fark %1,01; %95 GA 0,14–1,87)
Ama az işlenmiş menüde kilo kaybı yaklaşık iki katıydı. Katılımcılar istedikleri kadar yiyebiliyordu.
Kaynak: Dicken ve ark., Nature Medicine, 2025
Yağ ve istek tarafı
Az işlenmiş menüde yağ kütlesi ve trigliserit daha çok düştü. Katılımcılar yemek isteklerini daha iyi kontrol ettiklerini bildirdi.
Not: LDL kolesterol ise ultra-işlenmiş menüde daha düşüktü.
Kaynak: Dicken ve ark., Nature Medicine, 2025
Ama acele etmeyin
Süre yalnızca 8 hafta, katılımcıların %91'i kadındı ve menüye bağlılık evde tam izlenemedi. Uzun vadeli etkiler bilinmiyor.
Biliyor muydunuz? 2019'daki yatışlı bir NIH çalışmasında ultra-işlenmiş diyette günde 508 kcal daha fazla enerji alındı (20 kişi).
Kaynak: Dicken ve ark., Nature Medicine, 2025; Hall ve ark., Cell Metabolism, 2019
Bugün deneyebileceğiniz 3 şey
- Markette içerik listesi kısa ürünleri tercih edin.
- Haftada birkaç akşam yemeğini temel malzemelerden hazırlayın.
- Paketli atıştırmalık yerine meyve ya da yoğurt deneyin.
Önemli: Kilo verme hedefiniz ya da kronik hastalığınız varsa beslenme planınızı hekiminiz veya diyetisyeninizle yapın.
Not: Çalışma kısa süreli ve küçük; katılımcıların çoğu kadındı ve menüye bağlılık evde tam izlenemedi. Uzun vadeli etki bilinmiyor.
Kaynaklar
Dicken SJ, Jassil FC, Brown A, et al. Ultraprocessed or minimally processed diets following healthy dietary guidelines on weight and cardiometabolic health: a randomized, crossover trial. Nat Med. 2025 (çevrimiçi 4 Ağustos 2025). doi:10.1038/s41591-025-03842-0 — UCL Discovery tam metin
UCL News. Less processed diet may be more beneficial for weight loss. Ağustos 2025. — ucl.ac.uk
Hall KD, Ayuketah A, Brychta R, et al. Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: an inpatient randomized controlled trial of ad libitum food intake. Cell Metab. 2019;30(1):67-77.e3. doi:10.1016/j.cmet.2019.05.008 — PMC
Sorumluluk reddi: Genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez; kişisel durumunuz için hekiminize danışın.
İlginizi çekebilir
- İyimser bakış açısı kalp sağlığıyla ilişkili olabilir mi?
- Sporu hafta sonuna sıkıştırmak işe yarar mı?
- Bir avuç kuruyemiş sadece bir atıştırmalık mı?
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişisel durumunuz için hekiminize danışın.
Sorularınız mı var?
Dr. Aytül Gençer ile ön görüşme planlayın ya da size uygun saatte arayalım.